Ospa rybia (ichtioftirioza) to najczęściej spotykana choroba wśród ryb, zarówno jeśli chodzi o te hodowane w akwarium, jak i te, które zamieszkują nasze oczka wodne lub stawy ogrodowe. Na szczęście schorzenie to jest całkowicie wyleczalne, pod warunkiem, że w porę je rozpoznamy i rozpoczniemy właściwe leczenie. Ichtioftirioza jest pasożytniczym schorzeniem skóry i płetw, które wywołuje dorastający do 1mm kulorzęsek (Ichtyophthirius multifiliis).
Spis treści
Jakie są objawy ospy rybiej?
Pasożyty te są widoczne gołym okiem w postaci białej wysypki na skórze i płetwach ryb, przez co przypominają one kaszkę manną. Kulorzęsek jest wciąż obecny w naszych zbiornikach w śladowych ilościach i właściwie nie ma metody na jego całkowite zwalczenie. Gdy rybom gwałtownie pogorszą się warunki bytowania, stają się one mniej odporne i podatne na ataki pasożytów. Najczęściej taka sytuacja stresowa ma miejsce przy zarybianiu nowego zbiornika lub po wiosennym wpuszczeniu do oczka ryb zimujących w cieplejszym pomieszczeniu. Gdy tylko zauważymy pierwsze „ziarenka kaszy manny” na naszych pupilach, należy niezwłocznie przystąpić do leczenia, w przeciwnym razie należy się liczyć ze stratą wszystkich ryb.
UWAGA: U samców karasi ozdobnych (złotych rybek) wiosną pojawia się wysypka tarłowa. Jest ona bardzo podobna do objawów ospy, jednak występuje tylko na głowie, podczas gdy kulorzęsek atakuje całe ciało i płetwy.
Ryby porażone pasożytem ocierają się o dno, kamienie, donice i rośliny chcąc zrzucić pasożyty (bardzo rzadko kończy się to sukcesem). Cykl inwazji przebiega następująco: wolno pływająca pływka szuka osłabionego żywiciela i wwierca się w jego skórę. Po kilku lub kilkunastu dniach (zależnie od temperatury) pasożyt opuszcza rybę, opada na dno i przekształca się w cystę. Z jednej cysty wypływa nawet do 2 tysięcy wolnych pływek, co sprawia, że rozwój choroby odbywa się lawinowo.
Zapobieganie chorobom w oczku wodnym
Profilaktyka polega przede wszystkim na unikaniu sytuacji stresowych oraz dbaniu o parametry wody.
- Nie łapać ryb, jeśli nie jest to konieczne.
- Nie wymieniać całkowicie wody w oczku lub stawie (zawsze należy pozostawić część starej wody).
- Nie zmieniać gwałtownie parametrów wody (temperatura, pH, twardość, poziom azotynów i azotanów).
- Nie zagęszczać zbytnio obsady ryb w stawiku.
- Przed wpuszczaniem nowych ryb warto zastosować kwarantannę
Skuteczne leczenie ichtioftiriozy
Wszystkie preparaty znajdujące się w handlu zabijają tylko wolne pływki, pozostawiając nietknięte pasożyty na skórze ryb. Dlatego należy stosować kąpiel długotrwałą, uzupełniając dawkę leku (w stężeniu o połowę mniejszym) co kilka dni. Najskuteczniejszym środkiem na zwalczenie ospy jest zieleń malachitowa. Zwykle można nabyć gotowy preparat na bazie tego środka w każdym sklepie akwarystycznym i w wielu sklepach ogrodniczych. Najłatwiej dostać preparat o nazwie ICHTIOXAN lub ICHTIO.
Charakterystyka preparatu ICHTIOXAN
ICHTIOXAN to antybiotyk z grupy tetracykliny o szerokim zakresie działania, skuteczny w walce z patogenami ryb słodkowodnych.
- Właściwości: Preparat łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego, przenika do tkanek oraz płynu mózgowo-rdzeniowego, przy czym około 20-30% wiąże się z białkami osocza, a około 80% jest wydalane z moczem.
- Działanie: Produkt hamuje rozwój większości bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych (Aeromonas, Pseudomonas, Yersinia, Edwardsiella, Flexibacter i Vibrio) oraz posiada silne właściwości przeciwpierwotniakowe, dzięki czemu skutecznie zwalcza kulorzęska wywołującego ospę rybią.
- Opakowanie: * Pudełka 100g; 750g.
- Wskazania: Zakażenia drobnoustrojami wywołującymi choroby ryb: erytrodermatitis, wrzodzienica łososiowatych, plamice ryb, choroba płetw (fin rot), ichtioftirioza tzw. „ospa rybia”, jersinioza, edwardsieloza, fleksibakterioza, wibroza ryb oraz przy infekcjach bakteryjnych wikłających przebieg wiosennej wiremii karpia.
- Dawkowanie: Preparat należy stosować wymieszany dokładnie z paszą dla ryb w ilości 100 mg preparatu na 1 kg m.c. (75 mg substancji aktywnej na 1 kg m.c.). Ilość paszy powinna wynosić ok. 70% podawanej ostatnio dawki pokarmowej. Ichtioxan należy podawać przy temperaturze wody powyżej 12°C, 3-4 krotnie w odstępach 2-dniowych.
ICHTIOXAN (PROSZEK)
Opakowanie stężonego lekarstwa o pojemności 250 ml wystarcza na oczko wodne o pojemności 5 tysięcy litrów. W przypadku, gdy mamy duży staw, często warto przeprowadzić kurację w innym, mniejszym zbiorniku (np. stara wanna czy akwarium). Im wyższa temperatura, tym krótsza kuracja, ponieważ pasożyty szybciej dojrzewają i opuszczają żywicieli. Leczenie trwa niespełna miesiąc. Lek jest nieszkodliwy dla roślin, ale należy uważać, gdyż silnie plami. Niezłe efekty można uzyskać też przez kąpiel w roztworze soli kuchennej, chininie (0.5 g na 100 l) lub trypaflawinie (1 g na 100 l).
Masz pytania dotyczące leczenia lub doboru filtra? Skontaktuj się z nami!
Pamiętaj, że każdy zbiornik jest inny, a odpowiednia profilaktyka to klucz do sukcesu. Jeśli potrzebujesz wymiany filtra lub fachowej porady w sprawie jego konserwacji albo walki z chorobami ryb, zadzwoń lub napisz do nas.
Zachęcamy również do sprawdzenia produktów, które pomogą Ci utrzymać staw w idealnej kondycji:
Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci zadbać o Twoje ryby!
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o ospę rybią
Czy ospa rybia jest groźna dla ludzi?
Nie, kulorzęsek (Ichthyophthirius multifiliis) jest pasożytem specyficznym wyłącznie dla ryb słodkowodnych. Nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia ludzi ani zwierząt stałocieplnych.
Czy podniesienie temperatury wody leczy ospę rybią?
Samo podniesienie temperatury nie zabija pasożyta, ale przyspiesza jego cykl życiowy. W wyższej temperaturze kulorzęsek szybciej opuszcza skórę ryby i przechodzi w fazę wolno pływającą, w której jest wrażliwy na działanie leków takich jak Ichtioxan czy zieleń malachitowa.
